Сплавот на Медуза е вистинска приказна за корупција

Сплавот на Медуза на Теодор Жерико е едно од најпознатите и најмоќните дела на францускиот романтизам и често се смета за уметничка и политичка пресвртница во 19 век. Период на изработка 1818–1819 и прв пат изложена во Парискиот салон. Масло на платно, 491 × 716 cm, огромно платно – буквално те проголтува кога стоиш пред него. Денес се наоѓа во Лувр.

На прв поглед, ова е уште една слика слика на романтизмот, но не е — тоа е визуелна шлаканица со реалноста што Франција не сакаше да ја гледа. Сликата не е за богови, митови или идеализирани херои. Теодор го доловил она што навистина се случило: група луѓе напуштени на бродска пловка, гладни, жедни, хаотични, дури до моментот кога некои од нив мораа да се јадат меѓусебно за преживеат.

Во 1816 година, фрегатата Méduse грешно навигира и заради неспособниот капетан, именуван по политички линии, половина од екипажот и патниците завршуваат на импровизиран сплав со минимални залихи. Со тек на денови, хаосот, насилството и канибализмот станале дел од нивниот „рационален план“ за опстанок на отворено море. Кога конечно биле спасени, од 147 луѓе преживеаја само 15.

Сликата ја потресла Франција затоа што не е само приказ на трагедија — тоа е провокативен обележувач на политичка некомпетентност, корупција и класна неправда. Нарцисоидните лидери кои го избрале капетанот исчезнуваат зад драмата на платното, додека вистинските „жртви“ се оние осудените да умрат.

Инаку, Жерико не ја исцртал оваа сцена од дома како ја змислувал. Тој интервјуирал преживеани, посетувал мртовечници, правел модели од пловката и сторил сè за да ја почувствува болката до последниот појадок од вино. Резултатот е огромно платно што те фаќа за врат — веднаш и без предупредување.

Централна фигура на платното — човек кој стои на врвот од хаосот, држи во раката крпче, гледајќи дали спасителен брод ќе се појави — е совршена метафора за надеж што се држи до последниот атом достоинство.

Ова дело не е само уметност. Тоа е крстосница на историја, политика и човечка суровост. И можеби најсуровиот дел? Сликата која „ја разбуди Франција од сонот“ е истата која денес инспирира горчливи мисли за тоа што значи да се преживее — и што значи да се биде заборавен од систем што повеќе ги бира другарчињата отколку способните.